Attention, Les Apaches!

Pianoduo Mimese

Apaches

“Attention, les Apaches!“, (”Pas op, gangsters!") riep de krantenjongen toen hij die avond werd opgeschrikt door een luidruchtig feestje. De groep vrienden was in een luidruchtige bui toen ze tegen de krantenjongen opbotsten. De beledigende vergelijking met de beruchte bende Les Apaches - sociale verschoppelingen die Parijs terroriseerden in de jaren 1900 - deerde hen helemaal niet. Integendeel. De jongemannen, die zichzelf als artistieke verschoppelingen beschouwden, eigenden zich de bijnaam onmiddellijk toe.

De reden voor hun opwinding: de vrienden die nu waren omgedoopt tot Apaches waren net teruggekeerd van de Opéra-Comique, waar Pelléas et Mélissande op 30 april 1902 zijn controversiële première beleefde. Ze waren ervan overtuigd dat Debussy's opera zowel hun eigen leven als de loop van de muziekgeschiedenis zou veranderen. Of zoals Stravinsky het uitdrukte: “De musici van mijn generatie, inclusief ikzelf, zijn Debussy het meeste verschuldigd.” Aanvankelijk werd het werk echter rampzalig ontvangen, een fenomeen dat Les Apaches zou achtervolgen.

Als we aan 'revolutionairen' denken, denken we aan brutale, luidruchtige individuen. Debussy was echter een stille revolutionair. Het was nooit zijn bedoeling om te shockeren. En toch liet hij de geest uit de fles: Debussy belichaamde alle dromen, aspiraties en ideeën van een jonge generatie 'debussysten'. De Apachen, als het hart van die generatie beeldenstormers, verdedigden zijn vernieuwingen vurig. Te midden van het academische Parijs smeedden ze samen het pad van het Franse modernisme.

Claude Debussy stond bekend als hun grote inspirator, maar Maurice Ravel was de gepassioneerde drijvende kracht achter de vereniging. Bekende namen als Igor Stravinsky, Manuel de Falla, Albert Roussel en Florent Schmitt waren regelmatige gasten en Lucien Garban, redacteur en arrangeur van onder andere de muziek van Ravel en Debussy bij uitgeverij Durand, was ook een regelmatige bezoeker. Debussy zelf ging niet mee, maar onderhield nauw contact met Ravel en Stravinsky.

Er is heel weinig gedocumenteerd over de Apachen. De enige glimp die we van hun wereld krijgen is via brieven en dagboeken. Vanaf 1903 kwam de groep bijvoorbeeld elke zaterdagavond samen in het atelier van Debussy's buurman, de schilder Paul Sordes. Hun bijeenkomsten waren erg druk en duurden vaak tot in de vroege uurtjes. Ze speelden nieuwe composities voor elkaar, droegen gedichten voor, bespraken hedendaagse ideeën, hielpen elkaar met het uitschrijven van muziekpartijen... Het ging er bovendien zo luidruchtig aan toe dat ze hun wilde avonden al snel moesten verplaatsen naar een afgelegen tuinpaviljoen. In een fin de siècle dat op instorten stond, bleek de hechte band tussen de Apachen een uiterst vruchtbare voedingsbodem voor hun kunst. Hoewel de Eerste Wereldoorlog een abrupt einde maakte aan hun bijeenkomsten, bleef de invloed van de vereniging nog lang nazinderen bij haar voormalige leden.

Debussy:
 La Mer
 Prélude à l'après-midi d'un faune

Ravel:
 La Valse

Stravinsky:
 The Rite of Spring: : I. L’adoration de la Terre; II. Le Sacrifice