Dark Cloud: Songs From the Thirty Years' War 1618-1648

The Playfords, Björn Werner (speaker)

Het ensemble The Playfords behaalde een verrassend succes met hun eerste album voor DHM "Luther tanzt". Niet minder interessant is de muziek op hun nieuwe album "Dark Cloud", een panorama van de periode van de Dertigjarige Oorlog 1618-1648, een tijd gekenmerkt door honger en dood, maar ook door hoop en verlangen naar vrede, die het ensemble uit Weimar nu in herinnering roept. Er zijn Duitse balladen, volksliederen en hymnen voor oorlogshelden te horen, maar ook indrukwekkende liederen van huurlingen, melancholische klaagzangen en, ondanks alles, uitbundige dansen, hoopvolle vredesliederen en indrukwekkende koralen, vermengd met voorgedragen teksten uit die tijd, die een uitstekend inzicht geven in de wereld van die tijd. Alle stukken zijn te horen in arrangementen van het ensemble voor zang, blokfluiten, tokkel- en strijkinstrumenten en slagwerk. Het veelzijdige klankpanorama omvat instrumentale stukken (A Souldiers Maske & Death) van de Engelse componist Tobias Hume, die zelf als kapitein diende in het Zweedse en Russische leger, hartelijke liederen (Die Erde trinkt für sich & O meine Seel, warum bist du betrübet?) van Heinrich Schütz en een plechtige dans (Courant Dolorosa) van Samuel Scheidt. Daarnaast zijn er steeds weer liederen te horen die destijds als pamfletten werden gedrukt en met duizenden tegelijk werden verkocht. Ze berichten over verlies en wanhoop (O übergrosses Hertzenleid) maar ook over families en hun hoop (Kein Soldat soll nicht trauren). Het is waar dat de melodie vaak ontbreekt op de overgeleverde prenten. Maar soms geeft de opmerking "te zingen op de toon van..." een waardevolle aanwijzing welke melodie bedoeld wordt. En elke melodie die op deze opname te horen is, was daadwerkelijk bekend in of kort na de tijd van de Dertigjarige Oorlog. De teksten op de pamfletten doen soms in meer dan twintig coupletten verslag van de gebeurtenissen en het leven tijdens de Dertigjarige Oorlog. De Playfords hebben daarom vooral die tekstfragmenten gekozen die vandaag de dag nog goed te begrijpen zijn. Talloze toespelingen op specifieke gebeurtenissen en namen zijn bewust weggelaten. In plaats daarvan weerspiegelen de liederen de stemming en het gevoel van een tijdperk dat eindigde met de Vrede van Westfalen in 1648.

Anonymus:
 Es geht wohl gegen der Sommerzeit
 Frisch auf ins Feld zu rucken
 Es geht ein dunkle Wolk herein
 Es ist kein Schnee gefallen
 Es ist ein Schnitter heißt der Tod
 O übergosses Hertzenleid

J.S. Bach:
 Prelude aus BWV 1007 für Gitarre

Berger:
 Lallekeenig
 Ryslaifer

Demantius:
 Schwedischer Postbot den verlorenen Tylli zu suchen

Fleming:
 Lob eines  Soldaten zu Fuße

M. Franck:
 Kein Soldat soll nicht trauren

Gryphius:
 Abend

Hoffmanswaldau:
 Wo sind die Stunden

Hume:
 Death & A Souldiers Maske aus First Part of Ayres

Nassouwe:
 Mit Lust vor wenig Tagen

Orthmayr:
 Der Schwartenhals / Wo soll ich mich hinkehren

Opitz:
 Ist Liebe lauter nichts
 Schönheit dieser Welt vergeht

Rupffenbart:
 Es hat ein Tantzer gesprungen

Scheidt:
 Courant dolorosa aus Ludi Musici SSWV 47

Schütz:
 Die Erde trinkt für sich
 O meine Seel, warum bist du betrübet

Recensies:
"Zo onopvallend als de instrumentale Playfords kunnen begeleiden, zo kleurrijk geven ze vorm aan de overgangen tussen de teksten. Daarmee slagen ze erin een gevarieerd panopticum van oorlogstijd over te brengen."
Fono Forum, februari 2020