The Clarinet Trio Anthology

Daniel Ottensamer (clarinet), Stephan Koncz (cello) & Christoph Traxler (piano)

Wanneer heb je ooit tijd om je te verdiepen in een niche genre als het klarinettrio? De eerste Corona Lockdown was zo'n gelegenheid voor klarinettist Daniel Ottensamer, cellist Stephan Koncz en pianist Christoph Traxler. In tegenstelling tot veel artiesten in die tijd, waren de drie niet geïnteresseerd in een muzikale snelle oplossing. Zij wilden de tijd van stilstand veeleer gebruiken om diep in het repertoire van hun constellatie te duiken, om te luisteren welke invloed de meestertrio's van Ludwig van Beethoven en Johannes Brahms hadden op andere componisten, door alle tijden heen en over alle continenten heen. "We begonnen met de twee grote trio's," legt Ottensamer uit, "maar de reis voerde ons steeds verder, naar steeds spannender oorden." In feite verkent de bloemlezing geheel nieuwe gebieden, reist naar het Frankrijk van rond de eeuwwisseling, verzamelt invloeden uit de jazz en de nieuwe muziek, vestigt zich in Wenen, waar het trio zelfs een fragment van Arnold Schönberg laat klinken, en combineert grote meesterwerken met nieuwe klanken. "Aanvankelijk was er het idee om standaardwerken te confronteren met nieuwe muziek, maar het werk aan ons project werd steeds uitgebreider, en we vonden steeds meer werken in onze constellatie waarin de klankdiversiteit van de klarinet en het samenspel van de drie instrumenten op totaal verschillende manieren werden verkend," legt Stephan Koncz uit. Ottensamer en Koncz speelden al samen in de zandbak. Een van hun ouders kwam in de jaren '70 uit Hongarije naar Wenen om muziek te maken. Christoph Traxler voegde zich bij hen tijdens zijn studie. "We maken al 15 jaar samen muziek," zegt hij, "en zeker bij een project als dit, dat door de pandemie is uitgelopen tot meer dan een jaar, dat zoveel zoek- en werkwerk vereist, was het belangrijk elkaar goed te kennen en te vertrouwen, samen op ontdekkingsreis te gaan en in de repetities steeds weer nieuwe benaderingen te vinden." Op deze manier hebben de drie zeer verschillende facetten van het klarinettrio ontdekt en een breed compositorisch bereik. "Ik ga ervan uit dat dit instrumentarium zo populair is bij componisten omdat deze drie instrumenten een ongelooflijk aantal muzikale mogelijkheden en klankspectrums openen," zegt Koncz. Het bereik van de klarinet, de cello en de piano is zeer groot in vergelijking met andere muziekinstrumenten; bovendien is de klarinet in staat om razendsnelle notenreeksen te beheersen. Het is ook het instrument dat, na de klassieke en romantische muziek, staat voor nieuwe stijlen zoals jazz (hier vooral in de compositie van Daniel Schnyder) of klezmermuziek. In sommige stukken hier doet de piano niet alleen dienst als harmonie-instrument, maar ook als percussie- en ritme-instrument. Vooral in moderne composities, zoals die van Jörg Widmann en Wolfgang Rihm, worden alle drie de instrumenten tot het uiterste gedreven, zozeer zelfs dat de pianist met een plectrum op de snaren moet tokkelen en naar boventonen moet zoeken. Geleidelijk groeide het muzikale project uit van een idee tot een omvangrijke bloemlezing. De drie besloten voor hun constellatie alleen originele composities in aanmerking te nemen en geen arrangementen (waarvan er nogal wat zijn). Ze beginnen met Beethovens op. 11, en de finale is Magnus Lindbergs Klarinet Trio, waarin de instrumenten worden onderzocht op al hun tonale en instrumentale mogelijkheden. Daartussen ligt een lange, opwindende muzikale reis, die - zoals de drie musici hebben ontdekt - herhaaldelijk halt houdt in de muzikale traditie van hun geboortestad Wenen. "Het is verbazingwekkend hoe vaak componisten ontlenen aan Weense dansen, bijvoorbeeld door ländler aan te passen en te verwijzen naar de Weense school waarin de twee grondleggers van het klarinettrio, Beethoven en Brahms, thuis waren," aldus Christoph Traxler.

Beethoven:
 Clarinet Trio, Op. 38
 Piano Trio No. 4 in B flat major, Op. 11 'Gassenhauer', for clarinet, cello & piano

Brahms:
 Clarinet Trio in A minor, Op. 114

Bruch:
 Eight Pieces for clarinet, viola and piano, Op. 83

Cerha:
 5 Pieces for clarinet, cello & piano

Farrenc:
 Trio for clarinet, cello & piano in E flat major, Op. 44

Fauré:
 Piano Trio in D minor, Op. 120

Frühling:
 Trio for Clarinet, Cello and Piano, Op. 40

Glinka:
 Trio Pathetique

Indy:
 Trio for Clarinet, Cello and Piano, Op. 29

Ireland:
 Trio in D for clarinet, cello and piano

Juon:
 4 Trio Miniatures, Op. 18

Kahn, R:
 Serenade, Op. 73

Lindberg, M:
 Trio for clarinet, cello and piano

Muczynski:
 Fantasy Trio, Op. 26

Norgard:
 Spell

Pärt:
 Adagio (after Mozart)

Ries, Ferdinand:
 Clarinet Trio Op. 28

Rihm:
 Chiffre IV

Rota, N:
 Trio for Clarinet, Cello and Piano

Schnyder:
 A Friday Night In August

Schoenberg:
 Fragment - Langsam

Turnage:
 Cortege for Chris

Widmann, J:
 Nachtstuck

Yun:
 Recontre

Zemlinsky:
 Trio in D Minor for Clarinet, Cello & Piano, Op. 3