Weber: the Spirit of German Romanticism

Claudio Arrau, Thierry de Brunhoff, Paul Crossley, Hermann Prey, Nicolai Gedda, Edda Moser, Elisabeth Schwarzkopf & Consortium Classicum, Nikolaus Harnoncourt, Herbert Blomstedt, James Conlon

Carl Maria von Weber: tussen kosmopolitisme en Duitse mythe

Op 5 juni 2026 is het 200 jaar geleden dat Carl Maria von Weber overleed. Hoewel hij vaak wordt bestempeld als de "uitvinder van de Duitse nationale opera" - gevoed door het enorme succes van Der Freischütz en zijn latere toe-eigening door Richard Wagner - was hij in feite een kosmopoliet. Hij schuwde nationalistisch denken, sprak meerdere talen (Frans, Italiaans, Engels en Tsjechisch) en haalde muzikale inspiratie uit een grote verscheidenheid aan culturen, waaronder Spanje, Azië en het Midden-Oosten. Webers pad was rotsachtig: hij leed aan een aangeboren heupafwijking en een vader die hem wanhopig op de markt wilde brengen als de "nieuwe Mozart". Ondanks deze moeilijke start en zijn vroege reputatie als een "verwaande snotaap", ontwikkelde hij zich tot een zeer gedisciplineerde professional door de harde scholing van Abbé Vogler en jarenlange praktijkervaring als theaterdirecteur in Breslau, Praag en Dresden.

Een doorslaggevende factor voor zijn succes was zijn samenwerking met de klarinettist Heinrich Joseph Baermann. Webers inzicht in de technische mogelijkheden van de klarinet resulteerde in beroemde concerti die de weg vrijmaakten voor zijn operatriomfen. Zijn meesterwerk Der Freischütz werd een cultureel fenomeen en wordt vandaag de dag nog steeds bewonderd vanwege de visionaire "Wolfsschlucht"-scène en de perfecte balans tussen de romantische idylle van de natuur en demonische krachten.

Webers carrière werd gekenmerkt door een combinatie van passie en discipline. Hij ging om met enorme professionele druk te midden van persoonlijke crises, waaronder juridische en financiële problemen in Stuttgart, een lang bevochten huwelijk met Caroline Brandt en een levenslange strijd tegen tuberculose. Hij stierf in Londen op slechts 39-jarige leeftijd, kort na de succesvolle première van zijn laatste opera Oberon.

Carl Maria von Weber (1786-1826):
Orchesterwerke & Konzerte:
 Symphonien Nr. 1 & 2
 Aufforderung zum Tanze op. 65 (Orchesterfassung von Hector Berlioz)
 Abu Hassan-Ouvertüre
 Der Beherrscher der Geister-Ouvertüre op. 72
 Der Freischütz-Ouvertüre op. 72
 Jubel-Ouvertüre op. 59
 Euryanthe-Ouvertüre op. 81
 Peter Schmoll-Ouvertüre op. 8
 Oberon-Ouvertüre
 Preciosa-Ouvertüre op. 78
 Klarinettenkonzerte Nr. 1 & 2
 Fagottkonzert op. 75
 Concertino op. 26 für Klarinette & Orchester
 Andante & Rondo ungarese c-moll op. 35 für Viola & Orchester
 Concertino op. 45 für Horn & Orchester
 Konzertstück f-moll op. 79 für Klavier & Orchester

Klavierwerke:
 Aufforderung zum Tanze op. 65 (Rondo brillant)
 Klaviersonaten Nr. 2 As-Dur op. 39& 4 e-moll op. 70
 Polacca brillante E-Dur op. 72 "L'Hilarite"
 Rondo brillante Es-Dur op. 62 "La Gaite"

Kammermusik:
 Klarinettenquintett B-Dur op. 34
 Klarinettenquintett B-Dur op. 34 (Version für Klarinette & Streichorchester)
 Adagio & Rondo für 2 Klarinetten, 2 Hörner, 2 Fagotte, Kontrabass
 Concertino C-Dur für Oboe, Flöte, 4 Klarinetten, 2 Hörner, 2 Fagotte, Trompete, Posaune, Kontrabass
 Grand Duo concertant Es-Dur op. 48 (Version für Klarinette & Klavier / Version für Violine & Klavier)
 4 Lieder von Leopold August von Gotha für Flöte, 2 Klarinetten, 2 Hörner, 2 Fagotte
 Silvana-Variationen h-moll op. 33 für Klarinette & Klavier
 Trio g-moll op. 63 für Flöte, Cello, Klavier
 Violinsonate d-moll op. 10b Nr. 3
 Walzer Es-Dur für Flöte, 2 Klarinetten, 2 Hörner, 2 Fagotte

Transkriptionen & Arrangements:
 Trompetenkonzert F-Dur op. 75 (nach dem Fagottkonzert)
 Der Freischütz-Harmoniemusik
 Leise, leise, fromme Weise für Klarinette & Orchester (aus Der Freischütz)
 Flötensonaten op. 10b Nr. 3 & 6 (nach den Violinsonaten)
 Romanze op. 3 Nr. 2 für 2 Harfen
 Silvana-Variationen op. 33 für Klarinette & Orchester
 Rondo (Presto) für Cello & Klavier (aus Violinsonate op. 10b Nr. 3)
 Rondo (Presto) aus Klaviersonate Nr. 1
 Adagio für Cello & Klavier (aus der Violinsonate op. 10b Nr. 2)

Werke nach Carl Maria von Weber - Paul Hindemith:
 Symphonische Metamorphosen nach Weber / Franz Liszt: Polonaise brillante für Klavier & Orchester
 nach Webers Polacca brillante op. 72 / Paul Taffanel: Der Freischütz-Fantasie für Flöte & Orchester / Richard Wagner: An Webers Grabe für Männerchor
 Trauersymphonie für Blasorchester über Motive aus Webers Euryanthe

Lieder:
 Die Zeit op. 13 Nr . 5
 Lieder op. 15 Nr. 1-6
 Meine Farben op. 23 Nr. 1
 Liebe-Glühen op. 25 Nr. 1
 Es stürmt auf der Flut op. 30 Nr. 2
 Lieder op. 46 Nr. 1-4 "Die vier Temperamente bei dem Verluste der Geliebten"
 Die gefangenen Sänger op. 47 Nr. 1
 Die freien Sänger op. 47 Nr. 2
 Ich denke dein op. 66 Nr. 3
 Wunsch und Entsagung op. 66 Nr. 4
 Wenn ich ein Vöglein wäre op. 54 Nr. 6
 Volkslied op. 64 Nr. 1
 Abendsegen op. 64 Nr. 5

Geistliche Musik:
 Missa sancta Nr. 1 Es-Dur op. 75a "Freischütz-Messe" 
 Missa sancta Nr. 2 G-Dur op. 76 "Jubel-Messe"
 Die Sonn erwacht, mit ihrer Pracht aus Preciosa op. 78

Opern:
 Abu Hassan (komische Oper in 1 Akt)
 Der Freischütz op. 77 (romantische Oper in 3 Akten)
 Oberon (romantische Oper in 3 Akten, arrangiert von Gustav Mahler)

Historische Aufnahmen 1914-1958
 Aufforderung zum Tanze op. 65 (Orchesterversion von Berlioz & Klavierversion)
 Fagottkonzert F-Dur op. 75
 Concertino Es-Dur op. 26 (arrangiert für Konzertband)
 Der Freischütz op. 77 (Auszüge)
 Der Freischütz-Ouvertüre op. 77
 Euryanthe-Ouvertüre op. 81
 Konzertstück op. 79 für Klavier & Orchester
 Oberon (Auszüge)
 Oberon-Ouvertüre
 Perpetuum mobile aus Klaviersonate Nr. 1
 Klaviersonate Nr. 4
 Preciosa-Ouvertüre op. 78
 Rondo für Cello & Klavier (nach der Violinsonate op. 10b Nr. 3)
 Larghetto aus Violinsonate op. 10b Nr. 1
 Adagio für Cello & Klavier (nach der Violinsonate op. 10b Nr. 2)

Recensies: