Boulevard Des Italiens

Benjamin Bernheim (tenor) & Orchestra del Teatro Comunale di Bologna, Frédéric Chaslin

Benjamin Bernheims nieuwste album Boulevard des Italiens documenteert meer dan 100 jaar Italiaanse opera in Frankrijk. Muziek tussen Spontini's La Vestale en Mascagni's Amica wordt hier door de tenor in het Frans gezongen, zijn moedertaal. "We wilden de geschiedenis van het Frans in de Parijse operahuizen volgen via al die Italiaanse componisten die hun stukken daar lieten uitvoeren," zegt Bernheim. "Tussen de Opéra Garnier en de Opéra-Comique, is deze geschiedenis muziek geworden - de Boulevard des Italiens is het decor." Het album zal worden uitgebracht door Deutsche Grammophon op 8 april 2022. Van het begin van de 19e eeuw tot ver in de 20e was Parijs de operahoofdstad van Europa. De metropool trok vooral Italiaanse componisten aan, omdat ze kosmopolitisch was en de stedelingen van toneelzang hielden. Zo ontstond een intensieve uitwisseling tussen de Franse en Italiaanse theatertradities. Toneelstukken werden bijna altijd in het Frans opgevoerd, ongeacht het land waar ze geschreven waren; en door hun muziek aan te passen aan de tonaliteit van de Franse taal, openden Italiaanse componisten ook nieuwe gebieden van melodische creativiteit. Op Boulevard des Italiens zingt Bernheim telkens een karakteristieke selectie van de meest opvallende werken. Hij heeft het repertoire van tevoren grondig onderzocht, deskundig geadviseerd door het Palazzetto Bru Zane, een stichting voor Franse muziek uit de Romantiek. Niet alleen kwamen daar inspirerende gedachten en suggesties vandaan, maar ook "tastbare hulp bij het bewerken van de zangpartijen, maar ook de orkestpartituren," zegt Bernheim. Het was Gaspare Spontini die het nieuwe tijdperk van de Romantische opera in Parijs inluidde met zijn baanbrekende La Vestale in 1807; een hartstochtelijke scène daaruit is de oudste muziek op de Boulevard des Italiens. Bernheim zingt ook muziek van Spontini's tijdgenoot Luigi Cherubini: een aria uit de weinig bekende opera Ali Baba (1833), waarin de hoge C voorkomt die toen deel uitmaakte van het vocale arsenaal van elke tenor. Vanaf het begin van de 19e eeuw nam de toevloed van Italiaanse componisten gestaag toe. Een van de meest succesvolle onder hen was Gaetano Donizetti. Bernheim heeft fragmenten gekozen uit drie van zijn opera's die in Parijs hun wereldpremière beleefden - uit de eerder zelden uitgevoerde Dom Sébastien, zijn laatste bijdrage aan het genre, alsook uit La Fille du régiment en La Favorite. Als het gaat om de alles overtreffende Giuseppe Verdi, komt Bernheim met nog grotere verrassingen. De zangerige tenoraria uit Jérusalem, Verdi's eigen Franse versie van I lombardi, is te horen. "Onherkenbaar hervormd", zoals de componist zelf opmerkte, is het evenzeer een openbaring als een aria voor de heldentenor in zijn epos Les Vêpres siciliennes, die als een absolute zeldzaamheid kan worden beschouwd. Dit nummer werd niet geschreven voor de première, maar als vervangende aria in een latere revival. In een vroege editie van de partituur was het verborgen in de appendix. Verdi's Don Carlos is "een centraal stuk" voor Bernheim, zoals hij zegt. Hij heeft daaruit de prachtige entree-aria van de held gekozen en het ontroerende duet voor tenor en bariton in de langere, meer genuanceerde oorspronkelijke Franse versie; Florian Sempey zingt het met hem. Giacomo Puccini is in veel opzichten nauw verbonden met Parijs - niet in de laatste plaats vanwege de versie van Madama Butterfly die in 1906 voor het eerst in de Opéra-Comique werd opgevoerd en waarop de geldige partituur van de opera is gebaseerd. Tot in de jaren zestig was het nog gebruikelijk om Puccini in het Frans te zingen. Bernheim blaast deze traditie nieuw leven in met twee van de bekendere aria's uit Madama Butterfly en Tosca en laat op levendige wijze zien hoe "de Franse taal, met zijn geheel eigen accenten en de vele nasalen, deze muziek een nieuwe sonoriteit geeft" Het historisch overzicht wordt aangevuld met een langere scène uit Pietro Mascagni's zelden gehoorde tragische opera Amica, die in 1905 in Monte Carlo in première ging. Hier geeft Bernheim zich over aan de klank van het Frans in een amalgaam met diep doorvoeld Italiaans verismo. De opnamesessies met dirigent Frédéric Chaslin en het Orchestra del Teatro Comunale di Bologna vonden plaats in april 2021 - "toen de wereld net weer openging", aldus Bernheim. "Dat was, persoonlijk en muzikaal, een heerlijk gevoel. We waren gewoon aan het genieten van de 'Italianità'." Benjamin Bernheim heeft veel lof geoogst voor zijn podiumoptredens en debuutalbum, dat in 2019 uitkomt op Deutsche Grammophon, waar hij een exclusief contract heeft. Op de Boulevard des Italiens geeft de "nieuwe stertenor" (Diapason) niet alleen een demonstratieles in Franse operazang met een dictie van "ongrijpbare helderheid", zoals de critici schrijven, maar ook een fascinerend overzicht van de symbiotische relatie tussen Parijs en generaties van Italiaanse componisten.

Cherubini:
 C'en est donc fait (from Ali Baba)
 C'est de toi, ma Delie (from Ali Baba)

Donizetti:
 La maîtresse du roi?...Ange si pur (from La Favorite)
 Pour me rapprocher de Marie (from La Fille du régiment)
 Seul sur la terre (from Dom Sébastien, Roi de Portugal)

Mascagni:
 Amica! Vous restez à l'écart (from Amica)
 Pourquoi garder ce silence obstiné? (from Amica)

Puccini:
 Addio, fiorito asil (from Madama Butterfly)
 Recondita armonia (from Tosca)

Spontini:
 La Vestale: Introduction to Act Three
 Qu'ai-je vu! quels apprets! (from La vestale)

Verdi:
 A toi, que j'ai cherie (from Les vêpres siciliennes)
 Fontainebleau! Forêt immense et solitaire … (from Don Carlos)
 Je l'ai vu (from Don Carlos)
 L'Emir auprès de lui m'appelle...Je veux encore entendre (from Jérusalem)
 Le voila!...Toi, mon Rodrigue! (from Don Carlos)