Goldberg Variation

David Fray (piano)

"Elk onderdeel van het menselijk leven zit erin - humor, ernst, gratie, dans," zo beschrijft pianist David Fray het meesterwerk van de barokke variatiekunst: de "Goldbergvariaties" van Johann Sebastian Bach. De Fransman speelde ze nu in een kleine Pyreneese kapel in de buurt van zijn geboorteplaats. Dat David Fray zich voor de vertolking van het werk aangetrokken voelde tot een plek uit zijn jeugd, heeft te maken met de bijzondere ruimtelijke klank van de kapel, maar ook met de compositie zelf. De pianist legt uit: "Als je het thema na dertig variaties opnieuw speelt, is het alsof je aan het eind van je leven bent gekomen en erop terugkijkt"

Bach zelf noemde zijn Goldbergvariaties "veranderingen". Ze bouwen op elkaar voort en lopen op tot de laatste potsierlijk virtuoze pianostukken, totdat aan het eind het oorspronkelijke thema terugkeert - en toch heel anders lijkt dan aan het begin. David Fray noemt dit "een gevoel van eeuwigheid". Een indruk die Bach wellicht bedoelde toen hij het componeerde; hij schreef de variaties immers om de slapeloze nachten van zijn beschermheer op te vrolijken. Een leerling van Bach, de gelijknamige Goldberg, speelde de stukken dan voor hem wanneer dat nodig was. In de discografie van David Fray staat de oude meester Johann Sebastian Bach hoog aangeschreven. Het BBC Music Magazine prijst Fray's spel als "precies genuanceerd, de technische uitvoering aristocratisch uitgebalanceerd, timbres producerend van onweerstaanbaar transparant licht en schaduw"

Bach, J S:
 Goldberg Variations, BWV988

"David Fray en Bach kunnen het goed met elkaar vinden. Dat heeft de veertigjarige Fransman al vaker aangetoond. Nu heeft hij zich gewaagd aan de Goldbergvariaties. Als een van de weinige pianisten neemt hij alle herhalingen in acht, zodat de evenwichtige verhoudingen in de muzikale architectuur gewaarborgd zijn. De hele cyclus duurt hierdoor wel bijna negentig minuten, nog net passend op één cd. Hij speelt de aria, het thema waarop de dertig variaties zijn gebaseerd, heel traag, zoals Lang Lang op diens recente opname. Daarna kiest Fray voor grote verschillen in tempo en karakter, maar zonder de eenheid in het gehele werk te verstoren. Hij brengt fijne nuances aan in aanslag en dynamiek door bij een herhaling er een schepje bovenop te doen of juist fluisterzacht de aandacht op te eisen. Opvallend is dat de pianist zelfs in een hoog tempo vaak portato speelt, zodat de tonen ongebonden los van elkaar lijken te staan. Op deze wijze realiseert hij een maximale helderheid in de klank. Als Fray aan het einde van zijn spirituele reis opnieuw de aria speelt, nog trager dan aan het begin, doet het bijna pijn te beseffen dat ook deze intense luisterbelevenis voorbijgaat."
Klassieke Zaken Magazine 05/06-2021